Beschermde dieren en het verduurzamen van je woning
Wil je je woning in Duiven of Westervoort isoleren of verbouwen? Lees waar je rekening mee moet houden om beschermde dieren te beschermen en welke regels en stappen voor jou gelden.
In Duiven en Westervoort leven beschermde dieren, zoals vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen. Deze dieren gebruiken onze woningen als nestplaats of verblijfplaats. Zo wonen vleermuizen vaak in spouwmuren. Deze dieren en hun verblijfplaatsen zijn beschermd onder de Omgevingswet. Daarom moet je bij het isoleren of verbouwen van je woning rekening houden met deze dieren.
Op deze pagina lees je wat dit voor jou betekent, welke regels nu gelden en hoe we ervoor zorgen dat verduurzamen en de bescherming van dieren goed samengaan.
Waarom moet je rekening houden met beschermde dieren?
Vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen gebruiken gebouwen om te rusten, te slapen of hun jongen groot te brengen. Sommige dieren komen ieder jaar terug naar dezelfde plek. Bij werkzaamheden aan woningen kunnen hun verblijfplaatsen beschadigd raken of verdwijnen. Bijvoorbeeld als een dak wordt vervangen, een spouwmuur wordt geïsoleerd of gaten en kieren worden dichtgemaakt. Daarom zijn deze dieren en hun verblijfplaatsen beschermd door de Omgevingswet. Deze wet geldt voor iedereen: inwoners, bedrijven, woningcorporaties en gemeenten. De provincie Gelderland is verantwoordelijk voor vergunningen voor beschermde dieren.
Wat betekenen de regels voor jou?
Wil je werkzaamheden uitvoeren aan jouw woning? Dan is het belangrijk om vooraf te controleren of jouw plannen gevolgen kunnen hebben voor beschermde dieren.
Wat nodig is, verschilt per situatie. Het hangt af van de werkzaamheden die je wilt uitvoeren en van wat al bekend is over beschermde dieren bij jouw woning en in de omgeving. Soms moet een ecoloog eerst naar jouw situatie kijken. De ecoloog bekijkt welke gevolgen de werkzaamheden kunnen hebben voor beschermde dieren en welke maatregelen nodig zijn. We noemen dit een ecologische beoordeling.
Wil je je woning isoleren? Dan kun je mogelijk gebruikmaken van Natuurvriendelijk Isoleren (NVI). In dat geval hoef je niet zelf uitgebreid ecologisch onderzoek te laten uitvoeren, zolang jouw woning en de werkzaamheden aan de voorwaarden voldoen. Bij Natuurvriendelijk Isoleren werkt een isolatiebedrijf volgens een methode die rekening houdt met beschermde dieren. Het bedrijf zorgt ervoor dat dieren de woning veilig kunnen verlaten. Ook houdt het bedrijf rekening met kwetsbare periodes, bijvoorbeeld wanneer vleermuizen jongen hebben.
Let op: is bij jouw woning of woonblok al een beschermde verblijfplaats bekend, bijvoorbeeld een kraamverblijf van vleermuizen? Dan kun je niet zomaar gebruikmaken van Natuurvriendelijk Isoleren. Laat eerst een ecoloog bekijken wat bij jouw woning en de geplande werkzaamheden mogelijk is. Lees meer over Natuurvriendelijk Isoleren en vind een isolatiebedrijf.
Tip: bekijk ook of je in aanmerking komt voor subsidie voor isolatie.
Wat doet de gemeente?
We willen het voor inwoners makkelijker maken om hun woning te verduurzamen, bijvoorbeeld door te isoleren. Goede isolatie zorgt voor comfort in huis en een lagere energierekening. Tegelijk willen we beschermde dieren voldoende ruimte blijven bieden. Daarom werken we samen met ecologisch adviesbureau Gras Advies aan een soortenmanagementplan. Dit noemen we ook wel een SMP.
In dit plan staat waar beschermde dieren leven en welke maatregelen nodig zijn om ze te beschermen. Met het SMP kijken we niet alleen naar één woning, maar naar de hele bebouwde kom van de gemeenten Duiven en Westervoort. Hierdoor ontstaat een beter beeld van waar beschermde dieren leven en welke maatregelen nodig zijn om hun leefgebied in stand te houden. Het is belangrijk om te weten dat tijdens onderzoek niet iedere verblijfplaats wordt gevonden. Vooral vleermuizen kunnen meerdere verblijfplaatsen gebruiken en regelmatig van plek wisselen. Het SMP houdt daarom niet alleen rekening met verblijfplaatsen die tijdens het onderzoek zijn gevonden. We houden ook rekening met andere geschikte plekken waar dieren kunnen verblijven.
Op basis van het SMP kunnen de gemeenten een vergunning aanvragen bij de provincie Gelderland. Als deze vergunning wordt verleend, kunnen inwoners onder bepaalde voorwaarden gebruikmaken van de gemeentelijke regeling. Daardoor wordt verduurzamen eenvoudiger en zijn minder afzonderlijke onderzoeken nodig.
Hoe ver zijn we met het SMP?
Stap 1. Ecologisch onderzoek - Afgerond
Onderzoekers hebben in de bebouwde omgeving van Duiven en Westervoort onderzocht waar vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen voorkomen. Dankzij dit onderzoek weten we beter welke gebieden en verblijfplaatsen belangrijk zijn voor deze soorten.
Stap 2. Opstellen SMP - In uitvoering
Op basis van de onderzoeksgegevens stellen we het soortenmanagementplan op. Hierin beschrijven we welke maatregelen nodig zijn om beschermde dieren te beschermen. Ook staat erin hoe werkzaamheden aan woningen kunnen worden uitgevoerd zonder de dieren onnodig te verstoren of hun verblijfplaatsen te beschadigen.
Stap 3. Vergunning aanvragen - Volgt
Na afronding van het SMP vragen de gemeenten een vergunning aan bij de provincie Gelderland. Zolang deze vergunning nog niet is verleend, blijven de huidige regels gelden.
Veelgestelde vragen over het SMP
Kan ik mijn woning nu isoleren, terwijl het SMP nog niet klaar is?
Ja, dat kan onder voorwaarden. In Duiven en Westervoort bieden we natuurvriendelijk isoleren (NVI) aan. Voor bepaalde isolatiewerkzaamheden kan je hier gebruik van maken. Bij NVI werkt een isolatiebedrijf volgens een speciale methode om beschermde dieren te beschermen. Deze mogelijkheid geldt alleen als jouw woning en de werkzaamheden aan de voorwaarden voldoen.
Is er bij jouw woning een beschermde verblijfplaats bekend? Laat dan eerst een ecoloog bekijken wat bij jouw woning mogelijk is.
Wat is Natuurvriendelijk Isoleren (NVI)?
Bij Natuurvriendelijk Isoleren (NVI) wordt rekening gehouden met de mogelijkheid dat beschermde dieren in een woning aanwezig zijn. Dieren krijgen de kans om de woning veilig te verlaten voordat de werkzaamheden beginnen. Ook wordt rekening gehouden met kwetsbare periodes, bijvoorbeeld wanneer dieren jongen hebben. Waar dat nodig is, worden vervangende verblijfplaatsen gemaakt. Het isolatiebedrijf moet volgens de geldende methode werken en de werkzaamheden vooraf melden.
Ook als bij jouw woning geen verblijfplaats is gevonden, kunnen beschermde dieren de woning gebruiken. Daarom wordt bij NVI ook met deze mogelijkheid rekening gehouden. Lees meer over NVI.
Ik zie geen vogelnesten of vleermuizen. Mag ik dan gewoon beginnen?
Nee. Dat je geen dieren ziet, betekent niet dat de dieren jouw woning niet gebruiken. Vleermuizen zitten vaak op plekken waar je ze niet kunt zien, bijvoorbeeld in een spouwmuur of onder een dak. Bovendien gebruiken vleermuizen niet altijd dezelfde verblijfplaats. Ze kunnen verschillende verblijfplaatsen gebruiken en daartussen wisselen. Ook als tijdens eerder onderzoek niets bij jouw woning is gevonden, moet je daarom bij werkzaamheden rekening houden met beschermde dieren. De nesten van de huismus en gierzwaluw zijn het hele jaar beschermd.
Ik heb een brief ontvangen over een kraamverblijf van een vleermuis. Wat moet ik doen?
Er is bij jouw woning een beschermde verblijfplaats gevonden, namelijk een kraamverblijf van de gewone dwergvleermuis. Een kraamverblijf is een plek waar vrouwelijke vleermuizen samen hun jongen krijgen en grootbrengen. Dit is een belangrijke plek voor de dieren. Je hoeft niets te doen zolang je geen werkzaamheden uitvoert die gevolgen kunnen hebben voor de verblijfplaats.
Wil je in de toekomst jouw woning isoleren of verbouwen? Laat dan vooraf een ecoloog naar jouw plannen kijken. De ecoloog beoordeelt welke gevolgen de werkzaamheden kunnen hebben en welke maatregelen nodig zijn. We weten al dat er een beschermde verblijfplaats bij jouw woning of woonblok is. Daarom hoeft een ecoloog niet opnieuw te onderzoeken of deze bekende verblijfplaats er is. De informatie die al beschikbaar is, kan worden gebruikt. De ecoloog kijkt vooral naar de werkzaamheden die je wilt uitvoeren. Daarna kan de ecoloog bepalen welke maatregelen nodig zijn en of toch aanvullend onderzoek nodig is.
Bij mijn buren is een verblijfplaats van vleermuizen gevonden. Geldt dat dan ook voor mijn woning?
Dat kan. Vleermuizen houden zich niet aan de grens van één huisnummer. Verschillende woningen kunnen samen onderdeel zijn van een groter geheel van verblijfplaatsen. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij woningen die aan elkaar vastzitten. Daarom kan het nodig zijn om naar een groter deel van een woonblok te kijken.
Wil je werkzaamheden uitvoeren? Laat dan beoordelen of jouw werkzaamheden gevolgen kunnen hebben voor beschermde dieren en welke maatregelen nodig zijn.
Wat is een quickscan natuur?
Een quickscan natuur is een eerste onderzoek door een ecoloog. De ecoloog bekijkt welke beschermde dieren en verblijfplaatsen aanwezig kunnen zijn en wat de gevolgen van jouw werkzaamheden zijn. Het onderzoek van de gemeente is geen vervanging van een quick scan. Een quickscan geeft niet altijd direct toestemming om met werkzaamheden te beginnen. Soms is aanvullend onderzoek of een vergunning nodig.
Waar vind ik een ecologisch bureau?
Zoek een ecologisch adviesbureau dat ervaring heeft met beschermde dieren in gebouwen, zoals vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen. Een bureau uit de regio kan handig zijn vanwege de kortere reistijd en kennis van de omgeving.
De ledenlijst van het Netwerk Groene Bureaus kan helpen bij het zoeken naar een bureau. Een ecologisch adviesbureau hoeft geen lid te zijn van dit netwerk. Het lidmaatschap is geen keurmerk. Kijk daarom vooral naar de kennis en ervaring van het bureau.
Vertel het bureau welke werkzaamheden je wilt uitvoeren. Heb je van de gemeente een brief gekregen over een verblijfplaats? Geef dit dan ook door.
Moet ik zelf een vergunning aanvragen?
Dat hangt af van jouw woning en de werkzaamheden. Voor natuurvriendelijk isoleren is onder de tijdelijke regeling geen aparte vergunning nodig als aan alle voorwaarden wordt voldaan. Bij andere werkzaamheden of bij een bekende beschermde verblijfplaats kan wel een vergunning nodig zijn. De provincie Gelderland beslist over vergunningen voor beschermde dieren. Controleer op het omgevingsloket of u een vergunning nodig heeft voor jouw werkzaamheden.
Wat verandert er als het SMP klaar is?
Als de provincie Gelderland aan de gemeente een vergunning verleent op basis van het SMP, kunnen inwoners mogelijk onder de voorwaarden van die vergunning werkzaamheden uitvoeren. Dat betekent dat zij niet meer voor iedere woning apart uitgebreid ecologisch onderzoek of een vergunning hoeven aan te vragen. Tot die tijd gelden de huidige regels.
Heeft de gemeente een tijdelijke pré-SMP-vergunning?
Nee. De gemeenten Duiven en Westervoort hebben op dit moment geen tijdelijke pré-SMP-vergunning. In Duiven en Westervoort gelden daarom nog de bestaande regels. Voor bepaalde isolatiewerkzaamheden kun je gebruikmaken van natuurvriendelijk isoleren. Voor andere werkzaamheden kan apart ecologisch onderzoek nodig zijn.