Zelf stroom opslaan

De thuisbatterij

Thuisbatterijen krijgen steeds meer aandacht. Dat komt door veranderingen op de energiemarkt. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Met deze regeling kan je opgewekte stroom wegstrepen tegen je eigen stroomgebruik. Dat kan straks niet meer. Ook levert teruggeleverde stroom minder op dan voorheen. Door deze ontwikkelingen denken steeds meer inwoners na over manieren om hun eigen stroom beter te benutten. Een thuisbatterij kan daarbij helpen. Een thuisbatterij is voor sommige huishoudens een oplossing, maar niet voor iedereen. Het hangt sterk af van je persoonlijke situatie.  

Soms wordt gesproken over handel in elektriciteit. Dit kan financiële voordelen opleveren. Het werkt als volgt: een thuisbatterij wordt dan gebruikt in combinatie met een dynamisch energiecontract. Bij zo’n contract wisselt de stroomprijs gedurende de dag. De batterij kan dan worden opgeladen op momenten waarop stroom goedkoop of zelfs gratis is. Deze stroom gebruik je later, wanneer de prijs hoger ligt. Zo kan er verschil ontstaan tussen goedkope en duurdere momenten van gebruik. Ook werd in het verleden gehandeld op de zogenaamde onbalans markt. Hier verschilt de prijs van elektriciteit soms fors per minuut. Maar deze handel maakt het net juist instabieler, daarom heeft Tennet besloten de informatie die hiervoor nodig is voortaan alleen met vertraging beschikbaar te stellen.  

In de praktijk wordt handelen in elektriciteit steeds minder interessant voor huishoudens. De markt verandert en grote batterijparken spelen daarbij een grotere rol. Hierdoor is het moeilijker om hier als inwoner voordeel uit te halen. Wij zullen verder dan ook verder niet ingaan op batterijen die ontworpen zijn om te handelen. 

Financiële voordelen en kanttekeningen tijdens het gebruik 

Een thuisbatterij wordt gebruikt om eigen zonnestroom beter te benutten. De stroom die je overdag opwekt, kun je dan later gebruiken in huis. Hierdoor lever je minder stroom terug aan het net. Dit kan financieel en praktisch voordelen hebben, afhankelijk van je situatie.  Ook kan je met een dynamisch contract gebruik maken van de normale prijsverschillen over de dag. Zo is elektriciteit in de winter als eigen panelen ook weinig opleveren vaak het goedkoopst in de nacht. Deze goedkope stroom kan je dan overdag gebruiken. 

Een financiële kanttekening bij het gebruik van een thuisbatterij is dat er altijd een deel van de energie verloren gaat bij het opslaan ervan. Dit verlies ligt gemiddeld tussen de 10% en 30%. Dat betekent dat niet alle opgeslagen stroom ook daadwerkelijk gebruikt kan worden. Dit heeft invloed op het rendement van een thuisbatterij en de uiteindelijke besparing. Tot slot is de levensduur van een thuisbatterij ongeveer 10 tot 15 jaar. Daarna neemt de opslagcapaciteit af en is soms vervanging nodig. 

Voor de aanschaf 

Wat een thuisbatterij doet 

Een thuisbatterij slaat elektriciteit op voor later gebruik. Het gaat om stroom die je zelf opwekt met zonnepanelen. Overdag produceren zonnepanelen vaak meer stroom dan je op dat moment nodig hebt. Zonder batterij wordt deze stroom teruggeleverd aan het net. Met een batterij kun je dit overschot opslaan. Deze stroom gebruik je dan op een later moment in je woning. 

Onderzoek van Vereniging Eigen Huis laat zien dat een batterij invloed heeft op hoeveel stroom je zelf gebruikt. Zonder batterij gebruikt een huishouden gemiddeld ongeveer 30% van de opgewekte stroom zelf. Met een batterij kan dit oplopen tot bijna 60%. Dit verschilt per huishouden en situatie. De grootte van de batterij en het energieverbruik spelen daarin een belangrijke rol. Ook het moment waarop je stroom gebruikt is van invloed. Daardoor kan het effect in de praktijk per woning anders zijn. 

De juiste grootte van de thuisbatterij

De grootte van de batterij is een belangrijke keuze. Deze moet aansluiten bij je energieverbruik en de hoeveelheid stroom die je opwekt. Een batterij werkt het beste als deze regelmatig wordt gevuld en geleegd. Een grote batterij lijkt aantrekkelijk, maar dat is niet altijd zo. Als een batterij niet vaak volledig wordt gebruikt, duurt het langer om de kosten terug te verdienen. Hoe groter de batterij hoe duurder deze is. Een batterij laden met stroom van eigen panelen is bijna altijd het voordeligst. Laden met stroom uit het net kan soms gunstig  zijn bij een dynamisch contract en lage prijzen.     Onderzoek laat zien dat een gemiddeld huishouden vaak genoeg heeft aan minder dan 5 kWh opslag. Voor huishoudens met een hoger verbruik, zoals bij een warmtepomp, kan een grotere batterij passend zijn. Als later blijkt dat de batterij te snel leeg is, kan uitbreiding een volgende stap zijn. Zo groeit de batterij mee met het gebruik. 

Verschillende soorten thuisbatterijen 

Er zijn twee soorten thuisbatterijen: vast gemonteerde systemen en stekkerbatterijen. Beide slaan elektriciteit op, maar verschillen in installatie en gebruik. De keuze tussen deze systemen hangt af van je woning en je verbruik. Vaste batterijen worden aangesloten op de meterkast. Dit gebeurt meestal door een installateur. Deze systemen zijn vaak groter en kunnen meer energie opslaan. Daardoor zijn ze geschikt voor huishoudens met een hoger verbruik. Tegelijk zijn ze duurder in aanschaf en installatie. 

 Stekkerbatterijen worden aangesloten via een stopcontact. Dit maakt de installatie eenvoudig. Deze batterijen zijn vaak goedkoper. Er gelden wel beperkingen voor het gebruik. Op een groep waarop ook andere apparaten zitten, mag totaal maximaal 800 Watt worden teruggeleverd. Dat betekent dat er ook maar één batterij per groep kan worden aangesloten die met maximaal 800 Watt mag terugleveren. Wil je meer vermogen gebruiken uit één thuisbatterij, dan is een aparte groep nodig waarop geen andere apparaten zijn aangesloten. Ook is het mogelijk om meerdere thuisbatterijen die dan per stuk niet meer dan 800 Watt mogen terugleveren op verschillende bestaande groepen aan te sluiten. 

Aanschafkosten 

De kosten en terugverdientijd verschillen sterk per situatie. Na het stoppen van de salderingsregeling kunnen stekkerbatterijen in bepaalde gevallen worden terugverdiend. Kleine stekkerbatterijen zijn vaak binnen vijf jaar terug te verdienen. Dit hangt vooral af van de grootte van de batterij en hoe je deze gebruikt. Vaste batterijen zijn vaak duurder en daardoor niet altijd financieel terug te verdienen. 

Milieueffecten 

Voor het maken van batterijen zijn grondstoffen nodig, zoals lithium. Het winnen van deze materialen heeft negatieve gevolgen voor het milieu.  Veel thuisbatterijen zijn zogenaamde LFP (Lithium-IJzerfosfaat) batterijen en zijn aanzienlijk milieuvriendelijker en brandveiliger dan traditionele lithium-ion varianten (zoals NMC), omdat ze geen giftige en schaarse zware metalen zoals kobalt en nikkel bevatten. Hoewel de productie van elke batterij energie-intensief is en grondstoffen vereist, compenseert de LFP-technologie dit door een zeer lange levensduur, hoge recyclebaarheid en een veilig chemisch profiel. 

Tijdens het gebruik 

Veilig plaatsen 

Een thuisbatterij vraagt om zorgvuldig gebruik en een veilige installatie. Het is belangrijk om goed na te denken over de manier van aansluiten. Vooral bij stekkerbatterijen is het verstandig om een aparte groep te gebruiken. Zo voorkom je overbelasting van de installatie. Bij vaste batterijen is dit standaard.  Kies voor een LFP (Lithium-IJzerfosfaat) batterij. Deze zijn brandveiliger dan de oudere Lithium Ion batterijen. Ook de plek van de batterij is belangrijk. Plaats deze in een droge en goed geventileerde ruimte. Zet de batterij niet in een vluchtroute, zoals een gang of onder een trap. Bij brand moet je de woning veilig kunnen verlaten. Zorg daarnaast voor een rookmelder in de ruimte waar de batterij staat. 

Houd de omgeving van de batterij vrij en leg er niets op. Dit voorkomt oververhitting. Als een batterij beschadigd raakt of nat wordt, schakel deze dan uit. Laat daarna een deskundige beoordelen of de batterij nog veilig gebruikt kan worden. Zo verklein je de risico’s voor jezelf en je woning. 

Effect op het elektriciteitsnet 

Het elektriciteitsnet raakt op sommige momenten vol. Dit noemen we netcongestie. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer veel mensen tegelijk stroom gebruiken of juist terugleveren. Hierdoor kan het netwerk tijdelijk overbelast raken. Thuisbatterijen kunnen helpen om deze pieken te verminderen. Door stroom op te slaan en later te gebruiken, wordt het net minder belast op drukke momenten. Vooral het gebruik van stroom in de avond in plaats van directe teruglevering overdag maakt verschil. Hierbij is het effect van één batterij klein, maar bij veel huishoudens samen kan dit oplopen. Hierdoor dragen thuisbatterijen bij aan een stabieler elektriciteitsnet waardoor er minder geld nodig is om het net te verzwaren. Dit verzwaren van het net betalen we met elkaar via onze elektriciteit rekening. 

Melden van batterijen 

Een thuisbatterij die 800 Watt of meer kan terugleveren moet verplicht gemeld worden via energieleveren.nl. Dit is nodig voor: 

• Wettelijke plicht: Sinds 7 mei 2024 is het in Nederland verplicht om opslaginstallaties die 800 Watt of meer kunnen terugleveren te registreren.
• Stabiliteit op het net: Netbeheerders weten zo precies hoeveel stroom er lokaal kan worden opgeslagen of teruggeleverd, wat helpt tegen netcongestie.
• Veiligheid: Bij onderhoud of storingen aan het elektriciteitsnet moeten monteurs op de hoogte zijn van actieve stroombronnen in de buurt. 

Noodstroom bij stroomuitval 

De stroomvoorziening in Nederland is over het algemeen betrouwbaar. Toch kan het voorkomen dat de stroom tijdelijk uitvalt. Sommige thuisbatterijen kunnen in zo’n situatie stroom blijven leveren. Dit gebeurt via een ingebouwd stopcontact. Het vermogen ligt vaak rond de 2500 Watt. Dat is voldoende voor basisgebruik, zoals verlichting en het laten draaien van een koelkast of vriezer. Hoe lang je hiervan gebruik kunt maken, hangt af van de grootte van de batterij. Hoe meer opslag, hoe langer je stroom beschikbaar hebt. Dit kan een praktische extra functie zijn, maar is meestal niet de belangrijkste reden om een batterij aan te schaffen. 

Naderhand 

Uiteindelijk moet de batterij worden vervangen. Deze moet dan op de juiste manier worden gerecycled. Hierdoor is de milieuwinst van een thuisbatterij niet alleen positief. Het hangt af van hoe de batterij wordt gebruikt en hoe lang deze meegaat. 

Conclusie 

Thuisbatterijen worden voor steeds meer huishoudens interessant. Al helemaal als in januari 2027 de salderingsregeling wordt afgeschaft. Thuisbatterijen maken het mogelijk om zelf meer opgewekte stroom in huis te gebruiken en ze kunnen bijdragen aan een minder belast elektriciteitsnet. Thuisbatterijen kunnen op een veilige manier worden gebruikt, mits ze op de juiste manier worden aangesloten. 

Tegelijkertijd vergt de aanschaf van een thuisbatterij een bepaalde investering. Of een thuisbatterij een goede keuze is, hangt daarom sterk af van je persoonlijke situatie. Denk aan je energiegebruik, het aantal zonnepanelen en je woning. Ook toekomstige ontwikkelingen, zoals veranderingen in de stroomprijzen en technologische ontwikkelingen, spelen een rol. Deze ontwikkelingen zijn moeilijk te voorspellen en kunnen de aanschaf van een thuisbatterij zowel aantrekkelijker als minder aantrekkelijk maken. 

Kortom, als gemeente kunnen wij thuisbatterijen niet aan- of afraden. Voor sommige inwoners kan het een logische volgende stap zijn na andere verduurzamingsmaatregelen in de woning. Voor anderen is het verstandiger om eerst energiebesparende maatregelen te nemen. Het blijft een afweging waarbij meerdere factoren samenkomen en die per huishouden anders uitpakt. Heb je hier vragen over of wil je advies op maat? Maak dan een afspraak met een energiecoach van de gemeente. Die kijkt graag met je mee naar wat in jouw situatie verstandig is.